Üniversitemiz, Hidro-Bilişsel Miras Çerçevesini COP31’de Dünyaya Tanıttı
Üniversitemiz bünyesindeki Miras, Su ve İklim Değişikliğinin Entegre Yönetimi UNESCO Kürsüsü (HEWACC), ülkemizin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’de “Uyum Hafızası Olarak Su Mirası. Hidro-Bilişsel Miras Eylem Çağrısı” başlıklı oturumu gerçekleştirdi. Oturum, 18 Kasım 2026 Çarşamba günü, COP31 programında kültürel miras ile geleneksel ve yerel bilgiye ayrılan günde, Mavi Alan’daki Water for Climate Pavilion’da (SIWI) yapıldı.
Şubat 2024’te UNESCO ile Haliç Üniversitesi arasında imzalanan anlaşmayla kurulan Kürsü, miras, su ve iklim değişikliğini bütüncül bir yaklaşımla ele alıyor. COP31’deki oturum, Kürsü’nün bu birikimini uluslararası iklim gündemine taşıdı.
Haliç’ten Dünyaya “Beş Ölçek, Beş Kavram”
Oturumun merkezinde, HEWACC Yönetici Eş Başkanı Yeşim Doran Taş’ın geliştirdiği Hidro-Bilişsel Miras kavramı ve “Beş Ölçek, Beş Kavram” metodolojisi yer aldı. Çerçeve ilk kez 15 Ekim 2026’da Haliç Üniversitesinin “COP31’e Doğru” webinar’ında sunulmuştu.
Doran Taş, su mirasını bedenden topluma beş ölçekte okuyan metodolojiyi anlattı. Beden ölçeğinde iklim sığınağı, yapı ölçeğinde iklime uyum, havza ölçeğinde su emanetçiliği, kıyı ölçeğinde iklim dirençliliği ve toplum ölçeğinde iklim okuryazarlığı. İklim görüşmelerinde kültürel mirasın uyum göstergeleri arasında yer almasına dikkat çeken Doran Taş, yaklaşımın özünü tek cümleyle özetledi.
“Su mirası kentin uyum hafızasıdır. Kurban değil, kaynak. Kaybolmadan kaydedelim.”
Haliç Kıyısındaki Tersaneler Mercek Altında
Haliç Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nden Doç. Dr. Gözde Çakır Kıasıf, çerçeveyi kıyı ölçeğinde uygulayarak Haliç kıyısındaki tarihi tersane mirasının iklim dirençliliğini üç örnek üzerinden değerlendirdi. Rahmi M. Koç Müzesi, Tersane İstanbul ve Haliç Tersanesi, maruz kalma, işlevsel süreklilik ve toplumsal bağ boyutlarında ele alındı.
Yüksek mimar, koruma mimarı ve kültürel miras uzmanı Zuhal Ayanoğlu, kamu ve yerel yönetimlerdeki deneyiminden hareketle Eylem Çağrısı’nın yerel yönetimler ve kamu kurumları açısından nasıl uygulanabileceğini anlattı. Ayanoğlu, ortak pilot alan ve seçim kriterleri, karşılaştırılabilir bir veri protokolü ve kurumlar arası sorumluluk paylaşımı konularında önerilerini sundu. TU Delft Su, Limanlar ve Tarihi Kentler UNESCO Kürsüsü Başkanı Prof. Carola Hein ise oturuma video mesajla katıldı. Oturumun moderatörlüğünü Lex Maris’ten araştırmacı Berilşah Karan üstlendi.
Haliç Su Hafızası Pilot Projesi Üzerinden Akdeniz Havzasına Üç Adımlı Çağrı
Oturum bir sonuç raporu olarak değil, bir davet olarak kurgulandı. Kürsü, Genişletilmiş Akdeniz Havzası’ndaki kentlere, kurumlara ve araştırmacılara üç adımlı bir Eylem Çağrısı iletti.
Çağrının ilk adımı olan “Bir alan getir” ile katılımcılardan kentlerindeki bir su mirası alanını ortak envantere eklemeleri isteniyor. “Bir yöntem paylaş” adımıyla kullandıkları yöntemi beş ölçek ve beş kavram çerçevesinde tanımlamaları, “Kaybolmadan kaydet” adımıyla da gömülü dereler, kaybolan iskeleler ve solan çeşmeler gibi kayıpları yok olmadan belgelemeleri bekleniyor.
Çağrı kapsamında önerilen “Haliç Su Hafızası, Genişletilmiş Akdeniz Havzası İçin Ölçeklenebilir Su Mirası Deneyimi ve Yaşayan Açık Veri Laboratuvarı” pilot projesi teklif aşamasında bulunuyor.
Çalıştaydan COP31’e Uzanan İş Birliği
Girişim, 15 Ekim 2026’daki “COP31’e Doğru” webinar’ı ve 6 Kasım 2026’da Haliç Üniversitesinde uluslararası katılımla düzenlenen “Miras Olarak Su Çalıştayı II” ile şekillendi. Kürsü, çalıştaya ve COP31 oturumuna katkı sunan UNESCO himayesindeki WSDAC (Water for Sustainable Development and Adaptation to Climate Change), RWTH Aachen Üniversitesi Kültürel Miras ve Kentsel Tasarım UNESCO Kürsüsü, TU Delft Su, Limanlar ve Tarihi Kentler UNESCO Kürsüsü, Iuav Venedik Üniversitesi ve Barselona Belediyesi’ne teşekkür etti. Barselona Belediyesi, iklim sığınakları ağına ilişkin yöntemini çalıştayda paylaşmıştı.
COP31 sonrasında Eylem Çağrısı’na katılan kurumlarla ortak protokol ve veri alanlarının Aralık 2026’da belirlenmesi, 2027’de ise ortaklarla birlikte uluslararası fon başvurularının yapılması planlanıyor.



