İntihal Nedir? İntihal Türleri Nelerdir?

Mevcut olan veya başkasına ait bir fikri ve yazıyı kaynak göstermeden daha önce kullanılmamış özgün bir düşünce olarak kullanmaktır. İntihal bilinçli veya bilinçsiz yapılabilen bir eylemdir. İntihalin çeşitli yapılış şekilleri vardır:

• Hayalet Yazar (The Ghost Writer)
• Fotokopi (The Photocopy The Photocopy)
• Kötü Gizleme (The Poor Disguise)
• Tembellik Ürünü (The Labor of Laziness The Labor of Laziness)
• Kendi Kendinden Çalma (The Self-Stealer)
• Unutulan Dipnot (The Forgotten Footnote)
• Yanlış Haber Veren (The Misinformer)
• Saygılı Bahsedici (The Resourceful Citer)
• Mükemmel Suç (The Perfect Crime)¹

Kendine ait olmayan bir fikri veya yazıyı kaynak göstermeden kendininmiş gibi gösterme, çalma veya hırsızlık eylemidir.

İntihalin temel özellikleri arasında kaynak göstermeme, başkasının fikirlerini kopyalama veya küçük değişiklikler ile kendisinin gibi sunma yer alır.

Bilginin güvenilirliğini korumak amacıyla intihal yapmaktan kaçınmak önemlidir. Bilim, felsefe tartışmaları antik dönemeden itibaren süregelen bir tartışmadır. Kaynak kullanılmadan bir kişinin fikrini kendi fikrini sunuyormuş gibi ortaya atmak bilginin güvenilirliğini zedeler.

Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasına ilişkin olarak ceza zaman aşımı süresi 6 yıl olarak belirtilmiştir. Ayrıca tekerrür hükümleri kapsamında intihalden veya belirtilen etik ihlal eylemlerinden dolayı kamu görevinden çıkarma cezası verilebilir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun, 6764 sayılı kanunun 27. maddesiyle değişik 53 maddesine eklenen 53/A maddesinin (b) fıkrası uyarınca “Bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin disiplin cezası verilmesini gerektiren fiiller açısından soruşturma başlatılmadan önce bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarınca inceleme yapılması zorunludur.” kuralı getirilerek disiplin soruşturması yapılırken etik kurulların inceleme yapmasını zorunlu hale getirmiştir.

• İntihal Tespit Programları Kullanmak: Turnitin, iThenticate gibi yazılımlar, bir metnin başka kaynaklardan alınıp alınmadığını belirleyerek intihali tespit eder.
• Doğru Atıf Yapmayı Öğretmek: Akademik yazma derslerinde, kaynakların doğru bir şekilde kullanılması ve atıf yapılması gerektiği öğretilir.
• Kültürel Farkındalık: Öğrencilere intihalin ne olduğu ve akademik bütünlük ihlallerinin sonuçları hakkında farkındalık kazandırılır.
• Metin Yeniden Yazma ve Özgünleştirme Teknikleri: Yazının içeriği baştan düzenlenerek, başkalarının fikirleri ve cümleleri özgün bir şekilde ifade edilir.
• Araştırma Etiği Eğitimleri: Üniversiteler ve araştırma kurumları, akademisyenler ve öğrenciler için araştırma etiği ve intihal konusunda eğitimler düzenler.

İntihal türleri başlıklar halinde detaylı bir şekilde belirtilmiştir.

Tam intihal, bir kaynağın veya yazarın çalışmasının aynen kopyalanarak, hiçbir değişiklik yapılmadan ve atıf verilmeden kullanılmasıdır. Bu tür intihal, en ciddi akademik ihlallerden biri olarak kabul edilir.

Kısmi intihal, farklı kaynaklardan alınan ifadelerin bir araya getirilmesi ve bunların arasında çok az değişiklik yapılarak bir bütün metin oluşturulmasıdır. Genellikle yazar, bu metinlerin kaynaklarını belirtmeden kendi fikri gibi sunar.

Çoğu akademik ortamda beklenen özgünlük yerine metnin büyük bir kısmını kendi önceki çalışmalarınızdan cömertçe aynen almak.

Yapay zeka ve otomatik yazım araçlarıyla oluşturulan metinlerin atıf yapılmadan kullanılması durumudur. Gelişen teknolojiyle birlikte bu tür intihal artış göstermektedir.

Farklı ülkelerden veya dillerden alınan kaynakların, atıf yapılmadan kullanılmasıdır. Bu tür intihalde genellikle yabancı dillerdeki kaynaklar kopyalanarak özgün bir çalışma gibi gösterilir.

Bir metnin bölümlerinin, kelime kelime kopyalanıp kaynak belirtilmeden kullanılmasıdır. Bu en yaygın ve en bariz intihal yöntemlerinden biridir.

Farklı kaynaklardan alınan cümlelerin veya fikirlerin kelime kelime değiştirilerek özgün bir metin gibi sunulmasıdır. Genellikle kaynak gösterilmez ya da eksik gösterilir.

Kaynağın hatalı veya yanlış bir şekilde atıf yapılması durumudur. Kaynaklar doğru bir şekilde belirtilse bile, metnin kaynaktaki asıl ifadeyle tutarsız olması yanlış alıntı olarak kabul edilir.

Başka bir yazarın fikirlerini veya cümlelerini, kelimeleri değiştirerek yeniden ifade etmek ve bunu kaynak göstermeden kendi düşüncesi gibi sunmak paraphrasing intihali olarak kabul edilir.

İntihali belirlemek için çeşitli uygulamalar kullanılabilir. Hukuki olarak intihal yapmak suçtur. İntihal yapan kişi şikayet edildiği takdirdi yaptırım uygulanır. Daha önce intihal geçmişi olan bir öğrencinin çalışma hayatında güvenilirliği de zedelenebilir ve sektörde iş bulma imkanı düşebilir.

Öğrencilere eğitim hayatlarına başlamadan önce “intihal nedir” eğitimi verilebilir. İntihalin ne olduğu, neden yapılmaması gerektiği ve yaptırımları anlatılmalıdır.

Araştırmacının kendi çalışmasında başka bir araştırmacının çalışmasının bir bölümünü kaynak vermeden yer vermesidir.

Kaynak verilmeden alıntı yapılması araştırmacının ve eserin güvenilirliğini kaybettirir.

İntihal bilginin ve akademisyenin güvenirliliğini kaybetmesine neden olur. Araştırmacının bir çalışmasında intihal yapması diğer çalışmalarında gölge düşürebilir.

İntihalin sonuçları yalnızca akademik değil, aynı zamanda hukuki ve mesleki boyutları da kapsar. Akademik alanda intihal yapan öğrenciler disiplin cezalarıyla karşılaşabilir; bu cezalar arasında uyarı, not iptali, ders tekrarı, geçici uzaklaştırma veya okuldan atılma bulunur. Akademisyenler açısından ise itibar kaybı, akademik unvanların geri alınması ve meslekten men edilme gibi sonuçlar söz konusu olabilir.

İntihal, hem akademik hem de profesyonel yaşamda ciddi sonuçlara yol açar. Akademik ortamda intihal tespit edilen öğrenciler; uyarı, not düşürme, disiplin cezası, hatta okuldan uzaklaştırma gibi yaptırımlarla karşı karşıya kalabilir. Akademisyenler için ise itibar kaybı, akademik unvanların geri alınması veya görevden uzaklaştırma gibi ağır sonuçlar doğurabilir.

Alıntı, kullanılan fikrin sahibini kaynak göstererek başka bir yazarın kendi yazısında yer vermesidir. Alıntı yapıldığı durumlarda dipnotları veya kaynakçayı kontrol ederek fikrin sahibine ulaşabilir. İntihal ise fikrin sahibine kaynak verilmeden başka bir yazarın kendi yazısında kullanılmasıdır.

Günümüzde İntihal Turnitin başta olmak üzere yazılımlar sayesinde kontrol edilmektedir. Yazılan makaleler ve tezler yayınlanmadan önce Turnitin’e yüklenerek intihal oranı kontrol edilir. Belirli bir yüzdeyi geçmesi halinde intihal kabul edilir ve makale veya tez yayına alınmaz.